Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal Davası Nasıl Açılır?

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal davası, mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak maksadıyla yaptığı danışıklı taşınmaz devirlerine karşı ikame edilen hukuki bir yoldur. Miras bırakan şahıs, gerçek niyetinde bağışlamak istediği bir taşınmazı, tapu müdürlüğünde resmi memur huzurunda satış yahut ölünceye kadar bakma akdi kisvesi altında devreder. Buradaki yegane hedef, vefatın ardından diğer mirasçıların hak iddia etmesini engellemek ve onları terekeden mahrum bırakmaktır. Hukuk düzenimiz, irade ile beyan arasındaki bu bilinçli uyumsuzluğu korumaz. Mirasçıların haklarını güvenceye bağlamak ve terekeye taşınmazın iadesini temin etmek maksadıyla muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılmalıdır.

Muris Muvazaası Hukuki Niteliği ve Kanuni Dayanakları

Muris muvazaası, mevzuatımızda Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile köklü Yargıtay içtihatları çerçevesinde şekillenen hususi bir muvazaa türüdür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 19 hükmü, tarafların gerçek iradelerini gizlemek gayesiyle akdettikleri danışıklı işlemleri geçersiz kabul eder. Kanun maddesine nazaran, bir akdin türünün ve muhtevasının tayininde, tarafların sehven yahut gerçek arzularını gizlemek maksadıyla başvurdukları tabirlere bakılmaksızın, onların gerçek ve müşterek iradeleri esas alınır.

Muris muvazaasının yargısal omurgasını 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı teşkil eder. Bu tarihi karara göre, mirasbırakan asıl iradesi bağışlama yönünde bulunmasına karşın, tapuda satış yahut ölünceye kadar bakma sözleşmesi akdetmişse, görünürdeki satış sözleşmesi muvazaa sebebiyle mutlak butlanla maluldür. Gizli tutulan bağışlama sözleşmesi ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu Madde 706, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Madde 237 ve 2644 sayılı Tapu Kanunu Madde 26 uyarınca resmi şekil şartından yoksun kaldığı gerekçesiyle hükümsüz sayılır. İki işlem de hukuken geçerlilik taşımadığından, taşınmazın mülkiyeti davacı mirasçıların miras payları oranında terekeye döner yahut adlarına tescil edilir.

Muris Muvazaasının Varlığı İçin Aranan Şartlar?

Bir taşınmaz devrinin muris muvazaası sayılabilmesi ve mahkemece tapunun iptaline karar verilebilmesi adına dört unsurun bir arada bulunması şarttır. Bu unsurlar yargılama esnasında mahkemece re sen gözetilir ve taraflarca ispatlanmalıdır.

Görünürdeki sözleşme

Mirasbırakan ile taşınmazı devralan şahıs, dış dünyaya karşı satış yahut ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapmış gibi hareket eder. Tapu sicil memuru huzurunda resmi senet tanzim edilir. Gerçekte taraflar bu akdin hukuki neticelerini arzulamaz.

Muvazaa anlaşması

Mirasbırakan ile devralan taraf, resmi memur huzurunda yaptıkları görünürdeki sözleşmenin hüküm doğurmayacağı hususunda önceden uzlaşır. Bu mutabakat zımni yahut sarih şekilde vücut bulur.

Mirasçıları aldatma kastı

Muris muvazaasını adi muvazaadan ayıran en belirgin ölçüt mirasçıları aldatma kastıdır. Mirasbırakan, terekesini azaltmak, bazı mirasçıları miras payından mahrum kılmak gayesiyle hareket eder.

Gizli sözleşme

Tarafların hakiki iradelerini yansıtan akittir. Çoğu hadisede bu gizli akit bağışlamadır. Mirasbırakan bedelsiz kazandırma yapmayı hedefler. Tapuda resmi memur önünde bağışlama iradesi açıklanmadığından gizli işlem şekil noksanlığı sebebiyle batıldır.

Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal Davasını Kimler Açabilir?

01.04.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı mucibince, muris muvazaası davasını miras hakkı çiğnenen bütün mirasçılar açabilir. Hukukumuzda saklı pay sahibi mirasçı (altsoy, sağ kalan eş, anne ve baba) ile saklı payı bulunmayan mirasçı (kardeşler gibi) arasında hiçbir ayrım yapılmaz.

Dava hakkını haiz şahıslar şu şekilde sıralanır:

• Yasal mirasçılar (çocuklar, torunlar, sağ kalan eş, anne, baba, kardeşler)

• Atanmış mirasçılar (muris tarafından vasiyetname ile mirasçı tayin edilen kimseler)

• Evlatlık ve evlatlığın altsoyu

Davanın açılabilmesi adına muris vefat etmiş bulunmalıdır. Mirasbırakan hayatta bulunduğu müddetçe mirasçıların müstakbel bir miras hakkı doğmaz. Hayattayken bu davanın ikamesi kesinlikle mümkün sayılmaz. Mirasçılardan her biri, kendi miras payı oranında tapunun iptali ile payı nispetinde adına tescilini talep edebilir. Terekeye iade talebinde bulunulması halinde ise tereke temsilcisi eliyle yahut tüm mirasçıların ortak hareketiyle davanın yürütülmesi icap eder.

Muris Muvazaası Davası Kime Karşı Açılır?

Dava, tapuda muvazaalı tasarrufla taşınmazı devralan şahsa karşı açılır. Şayet taşınmazı devralan şahıs vefat etmişse, husumet bu şahsın mirasçılarına yöneltilir.

Taşınmaz muvazaalı devirden sonra üçüncü kişilere devredilmişse vaziyet ikiye ayrılır. Üçüncü şahıs Türk Medeni Kanunu Madde 1023 mucibince tapu kütüğündeki tescile iyi niyetle güvenerek mülkiyet edinmişse, bu şahsın kazanımı korunur. Üçüncü şahıs kötü niyetliyse, murisin mal kaçırma gayesini biliyor yahut bilebilecek durumda bulunuyorsa, Türk Medeni Kanunu Madde 1024 gereği tescil yolsuz kalır ve dava doğrudan bu üçüncü kişiye karşı da açılabilir. Üçüncü kişinin iyi niyetli bulunduğu hallerde ise ilk devralan kişiye karşı taşınmazın güncel rayiç bedeli üzerinden tazminat davası ikame edilir.

Dava yolunda hak kaybına uğramamak için titiz davranılmalıdır. Daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.

Muris Muvazaası Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?

Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatını taşır. Dava konusunun parasal miktarına bakılmaksızın tüm mülkiyet uyuşmazlıkları Asliye Hukuk Mahkemesinde karara bağlanır.

Yetkili mahkeme ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 12 uyarınca kesin yetki kuralına tabidir. Taşınmazın aynına taalluk eden davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Taşınmaz hangi il yahut ilçe sınırlarında yer alıyorsa, dava o mahaldeki Asliye Hukuk Mahkemesine açılmalıdır. Tarafların yetki sözleşmesi akdetmesi yahut başka bir yer mahkemesinde yargılamayı sürdürmesi hukuken geçersiz sayılır. Mahkeme yetkisizlik halini yargılamanın her safhasında kendiliğinden dikkate alır.

Muris Muvazaası Davasında Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre Durumu

Muris muvazaası davasında herhangi bir zamanaşımı süresi veya hak düşürücü süre bulunmaz. Muvazaalı işlemler mutlak butlanla malul sayıldığından, baştan itibaren hükümsüzdür. Zaman geçmesi bu geçersiz işleme geçerlilik kazandırmaz.

Mirasçılar, mirasbırakanın vefatından sonra diledikleri vakit bu davayı açma hakkını haizdir. Vefatın üzerinden seneler geçmiş bulunsa dahi, taşınmaz halen muvazaalı devralan şahsın elindeyse dava ikame edilebilir. Zamanaşımı bulunmaması rehavet doğurmamalıdır; zira aradan geçen uzun yıllar delillerin toplanmasını, tanıkların dinlenmesini ve taşınmazın el değiştirmesini önlemeyi zorlaştırabilir.

Muris Muvazaası Davasında İspat Yolları ve Deliller

Mirasçılar, murisin taraf bulunduğu resmi sözleşmenin tarafı sayılmadıklarından, muvazaa iddiasını her türlü delille, tanık beyanlarıyla ve dolaylı emarelerle ispatlayabilirler. Yazılı delil sunma mecburiyeti aranmaz. Yargıtay içtihatlarında, muvazaanın ispatında şu kriterler esas alınır:

Taşınmazın gerçek değeri ile satış bedeli arasındaki fahiş fark

Tapudaki resmi akitte yer alan satış bedeli ile taşınmazın devir tarihindeki gerçek piyasa rayici arasında aşırı uyumsuzluk bulunup bulunmadığı bilirkişi marifetiyle saptanır.

Mirasbırakanın taşınmaz satmaya ihtiyacının bulunmaması

Murisin mali vaziyeti, emekli maaşı, birikimleri veya başka gelir kaynaklarının varlığı incelenir. Paraya muhtaç bulunmayan bir mirasbırakanın elindeki en değerli taşınmazı elden çıkarması hayatın tabii akışına aykırı düşer.

Taşınmazı devralan kişinin alım gücü

Taşınmazı edinen şahsın devir tarihindeki mesleği, kazancı ve banka hesap hareketleri tetkik edilir. Yeterli alım gücü bulunmayan bir kimsenin yüksek bedelli gayrimenkul satın alması muvazaanın kuvvetli delilini teşkil eder.

Mirasbırakan ile devralan arasındaki beşeri münasebetler

Mirasbırakanın diğer mirasçılarla arasının açık bulunması, devralan kişiye duyduğu aşırı yakınlık veya minnet duygusu, ikinci eş yahut erkek çocuk lehine yapılan kazandırmalar aile içi dinamikleri aydınlatır.

Bölgesel gelenekler ve örf adetler

Toplumda kimi yörelerde kız çocuklarından mal kaçırıp erkek çocuklara taşınmaz devretme yönündeki yerleşik tutumlar ispat vasıtası sayılır.

Dava Açarken İhtiyati Tedbir Talebinin Hayati Rolü

Muris muvazaası davası ikame edilirken dava dilekçesinde muhakkak ihtiyati tedbir talep edilmelidir. Dava sürerken davalının taşınmazı iyi niyetli üçüncü şahıslara devretmesi ihtimali mevcuttur. Üçüncü şahıs tapu kaydına güvenerek taşınmazı iktisap ederse mülkiyetin geri alınması imkansız hale gelir.

Mahkemece tapu kütüğüne davalıdır şerhi yahut devri önleyici ihtiyati tedbir konulduğu takdirde, taşınmazın yargılama boyunca el değiştirmesi engellenir. Böylece dava lehe neticelendiğinde kararın icrası teminat altına alınır.

Hak kaybına uğramamak ve taşınmazın başkalarına devrini önlemek adına dava hazırlığı titizlikle yapılmalıdır. Daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.